Bodonoù
E biz ar gumun, e kreizig-kreiz un takad natur dibar, emañ chapel Bodonoù, unan eus ar savadurioù glad koshañ er gumun.
Ur chapel eus ar XVIvet kantved
E-kreiz un takad geuniek etre Gwiler, Lokournan ha Plouzane emañ chapel Bodonoù, a zo dibar he stumm koulz hag ar glad a gaver enni. E deroù ar XVIvet kantved e vefe bet savet ar chapel. E-keñver an hini a zo bremañ e oa an hanter hiroc’h hag an tour e ziv gorzenn a oa e-kreiz ar savadur da neuze. Krog e oa ar chapel da gouezhañ en he foull e deroù an XIXvet kantved. E 1823 e voe renevezet. An hanter bihanoc’h eo deuet da vezañ diwar neuze : a-us ar c’heur en em gavas ar c’hloc’hdi, harp ouzh gwareg ar chapel gozh. E-se n’eus ket par dezhi er c’horn-bro.
En diabarzh ez eus un delwenn vras eus ar Werc’hez he Mabig Jezuz e maen Kersanton liesliv hag a zo war roll ar Monumantoù Istorel. Bez’ ez eus ivez pemp delwenn vihanoc’h e koad liesliv eus ar XVIvet ha XVIIvet kantved. Ul lodenn bouezus eus glad Plouzane eo an holl zelwennoù-se.
500 vloaz zo e vez dalc’het pardon Bodonoù d’ar Sul kentañ goude an 8 a viz Gwengolo. Fin an eostiñ a veze lidet en deiz-se gwechall. War droad e terede an dud eus Plouzane, hag ivez eus Lokournan ha Gwiler. Diouzh ar mintin ez aent d’an oferenn, ha diouzh an enderv d’ar brosesion ha d’ar gousperoù. Er bloavezhioù 1970 e veze ivez ur gouel breizhat d’ar Sadorn d’abardaez, gant ur fest-noz da echuiñ. Hiziv c’hoazh e talc’her da lidañ an oferenn eno dindan an amzer. Un emgav ha ne c’heller ket mankout eo evit ar gristenien, hag ivez un devezh plijus evit an holl dud e Plouzane.
Traoù mat da c’houzout
Digor e vez chapel Bodonoù bep Sul hag en deizioù-gouel etre 2e ha 5e goude merenn er goañv hag etre 2e ha 6e en hañv.
E kreizig-kreiz un draezheg kozh : ul lec’h liesseurt a-fet an natur
Emañ ar chapel war harzoù un takad naturel 127 hektar dindanañ hag a zo en e vleuñv hiziv an deiz, goude ma oa bet tennet traezh dioutañ e-pad ouzhpenn daou-ugent vloaz. Ul lec’h eus ar bravañ eo e meur a geñver !
Er bloavezhioù 90 e oad krog d’en em soñjal war ar mod da adkempenn lec’hienn Bodonoù. Reiñ an takad d’an natur en-dro zo fellet ober, abalamour da gaout un takad ekologel ar puilhañ ar gwellañ.
En takad norzh e c’heller en em gavout tostik-tost d’an natur. Bresk ha kizidik eo kreiz an takad. An dra-se zo kaoz e rank bezañ gwarezet : difennet eo bale eno. Eus ar gwenodennoù hag eus ar were e c’heller sellet outañ memes tra. Abaoe 2024 e c’hell ar weladennerien ober an dro d’an takad naturel en e bezh. E meur a lec’h e c’heller chom a-sav da sellet ouzh ar maezioù tro-dro. E-giz-se e vez soubet ar valeerien en natur hep noazout d’ar vevliesseurted. Meteier ha dremmvroioù disheñvel-bras a welint a-hed o zamm tro war un hentad anavezout hep e bar.
An eizh kilometrad gwenodennoù zo digor d’an dud bepred : a-hed ar bloaz eta e c’hellit ober anaoudegezh gant al lec’hienn natur dreistordinal-mañ !
spesadoù loened
spesadoù plant
kilometradoù hentoù
La légende de Bodonoù
En ce temps là, la peste ravageait notre pauvre pays : les morts s’entassaient sur les morts, et les survivants, craignant la contagion, n’osaient les enterrer. De ce fait, tout commerce était suspendu, les marchés n’avaient plus lieu et les routes étaient désertes. Seuls quelques meuniers, ne connaissant que leur devoir, ou tentés par l’âpre désir du gain, continuaient leur travail d’aller chercher le grain à domicile et d’y apporter la farine… Un de ceux-ci, un jour, trouva sur sa route une belle dame, dont les petits souliers fins n’osaient braver la boue des chemins défoncés.
La belle dame I’interpella :
– Meunier, meunier, ne pourrais tu pas m’offrir une place sur tes sacs de grains ?
– A votre bon vouloir, ma belle dame ! Montez, montez mais où allez-vous ?
– Plus loin que tu ne vas toi-même, meunier. Mais je m’arrêterai là où tu t’arrêteras.
La belle dame monta et son poids sembla avoir allégé la charge du petit cheval qui trottait, trottait, comme un vrai bidet breton qu’il était. Et la conversation s’engage. La belle étrangère apprend I‘épidémie qui ravage le pays. Elle apprend que son conducteur, le meunier, a perdu sa femme et ses enfants de la terrible maladie, bref elle connaît dans tous ses détails la grande pitié de ce coin de Bretagne… Et elle s’apitoie.
Subitement à un endroit de la route, le plus défoncé et le plus boueux, elle prie le meunier d’arrêter son cheval pour qu’elle descende….
– Mais, ma belle dame, nous ne sommes pas arrivés.
– Je veux descendre.
– Pas ici, voyons, vous enfonceriez dans la boue jusqu’aux genoux.
– Meunier, meunier, ne t’inquiète pas. Descends-moi.
Le meunier s’arrête. Alors la belle dame :
– Meunier, tu fus bon, et charitable. Pour te récompenser je te promets que la peste ne dépassera jamais cet endroit-ci. Et tu peux avoir confiance en moi : je suis Notre-Dame de Bodonoù !